Makalede Neler Var?
BASIN-YAYIN
– İlk sivil, özel matbaa Lale Devrinde İbrahim Müteferrika ve Said Efendi tarafından açıldı.
– İlk devlet matbaası III. Selim döneminde açıldı.
1. Gazeteler
– Abdülmecid döneminde ilk Türk özel gazete Tercüman-ı Ahval (Şinasi) ve ilk özel gazete Ceride-i Havadis Gazetesi çıkarıldı.
– Şinasi tarafından Tasvir-i Efkar gazetesi çıkarıldı.
– Abdülaziz döneminde Muhbir Gazetesi çıkarıldı.
– II. Abdülhamid döneminde Volkan Gazetesi, Tanin Gazetesi çıkarıldı.
– Vekayi-i Mısriye Gazetesi: 1828’de Osmanlıda ilk kez Arapça ve Türkçe olarak yayınlanan gazetedir.
– Hadika Gazetesi: 1873’te Abdülaziz döneminde Türk tarihinde ilk kez sansür uygulanan gazetedir.
– Takvim-i Vekayi Gazetesi: II. Mahmut döneminde çıkarılan İlk resmi gazetedir.
2. Dergiler
– Osmanlı devletinin ilk dergisi Mecmua-i Fünun. Münif Paşa çıkardı.
– Osmanlının ilk resmi dergisi Mir’at.
– Osmanlının ilk mizah dergisi Diyojen.
– Ayrıca Ay Dede ve Aydınlık dergileri de mizah dergileridir.
– Osmanlı tarihinde ilk karikatür örneği İstanbul Dergisi’nde yer alır.
– Vekay-ı Tıbbiye Dergisi: 1849’da ilk kez Türkçe olarak hazırlanan bu dergi çıkarıldı.
KÜLTÜR-SANAT
– Osmanlı kültürünün temel esasları
1. Eski Türk töresi,
2. İslam inancı,
3. Hakim olunan coğrafyanın kültür yapısıdır.
– Yazı ve resmi dil Türkçe, Edebiyat dili Farsça, Bilim dili Arapçadır.
– Padişahların görevlendirdiği resmi tarih yazıcılarına “Vakanüvis-Şehnameci” denirdi.
Mimari
– Osmanlı döneminde mimari çok gelişmiştir. Özellikle camiler, külliyeler, köprüler, hanlar, çeşmeler ve daha nice eserler.
– Mimar Sinan; Yükselme döneminde Kanuni Sultan Süleyman, II. Selim ve III. Murat dönemlerinde önemli eserler yaptı.
Önemli Osmanlı Mimarları
– Mimar Sinan
– Mimar Hayrettin
– Mimar Kemalettin
– Mimar Yakup Şah
– Mimar Sedef Mehmet Ağa (Sultan Ahmet Camisi Mimarı)
Mimar Sinan
– Osmanlı yükseliş dönemi en önemli mimari.
– Yapılarda kagir (taş), karkas (iskelet yapı), tekniklerini kullandı.
– Mimar Sinan’ın eserleri:
– Şehzadebaşı Cami: Çıraklık eseri.
– Süleymaniye Cami: Kalfalık eseri.
– Selimiye Cami: Ustalık eser.
Erken Dönem Mimari Eserler
– İznik Medresesi
– Hacı Özbek Cami
– Anadolu Hisarı
– Bursa Ulu Cami
– Bursa Yeşil Cami
– Edirne Şerefeli Cami
Klasik Dönem Mimari Eserleri
– Topkapı Sarayı
– Eyüp Sultan Cami
– Sahnı Seman Medresesi
– Rumeli Hisarı
– Süleymaniye Cami
– Süleymaniye Medresesi
– Fatih Külliyesi
Klasik-Modern Dönem Mimari Eserleri
– Nuru Osmaniye Cami
– Ortaköy Cami
– Laleli Cami
– Dolmabahçe Sarayı
– Çırağan Sarayı
– Yıldız Sarayı
– Beylerbeyi Sarayı
– İshak Paşa Sarayı
– III. Ahmet Çeşmesi
Resim
– 19. Yüzyılda resim sanatın önemli gelişmeler oldu.
– Fatih Sultan Mehmet, Sinan Bey’i resim alanında eğitim alması için İtalya’ya gönderdi.
– İtalyan Bellini, Fatih Sultan Mehmet’in portresini çizdi.
Şeker Ahmet Paşa
– Osmanlıda ilk resim sergisini açtı.
– Başlıca önemli eserleri; Bursa Manzaraları, Talim Yapan Erler, Ayvalı Natürmont, Ormanda Karaca.
Osman Hamdi Bey
– Sanayi-i Nefise Mektebini kurdu. Bu mektep resim sanatının gelişmesine etkili oldu.
– 19. Yüzyılda yetişen önemli ressam, müzeci ve arkeologtur.
– Osmanlıda müzeciliğin kurucusudur.
– İlk Kadıköy belediye başkanıdır.
– Başlıca önemli eserleri; Kaplumbağa Terbiyecisi, Silah Taciri, Kur’an Okuyan Adam ve Dervişler.
Müzik
– Mustafa Itri Efendi, müzik alanındaki en önemli şahsiyettir.
– Osman Bey, Mehter takımını kurdu.
Tiyatro
– Güllü Agop, tiyatro alanındaki en önemli şahsiyettir.
Minyatür
– Işık, gölge, boyut, gerçek hacim kullanılmadan yapılan resimler.
– Devlet adamları, dini konular, edebiyat, doğa manzaraları konu olarak işlenirdi, yani siyasi ve sosyal konular işlenirdi.
– Derinliğin bulunmadığı minyatür resimlerde kişiler mevkilerine ve rütbelerine göre çizilmiştir.
– Minyatür yapan ustalara Nakkaş denilirdi. Osmanlı devletindeki önemli minyatürcüler:
Husam-zade Sunullah: Osmanlının ilk minyatürcüsü.
Matrakçı Nasuh: Kanuni sultan Süleyman ve Barbaros seferlerini tasvir etti. Özellikle kent, manzara ve olay tasvirlerini çizdi.
Nakkaş Sinan Bey: Fatih Sultan Mehmet’in “Gül Koklayan Portresini” yaptı.
Nakkaş Osman: III. Murat’ın çocuklarının sünnet törenlerini çizdi. Eseri: Hünername.
Levni: Lale döneminin ünlü minyatürcüsü. III. Ahmet dönemindeki gelişmeleri çizdi. Minyatür sanatına mekanda derinlik, yüzlere anlam verme gibi yenilikler getirdi.
Nigari: Kanuni Sultan Süleyman’ın, II. Selim’in, Barbaros Hayrettin Paşa’nın portrelerini çizdi. II. Selim ve III. Murat dönemi minyatürcüsüdür.
Hat
– Arap harfleriyle yapılan güzel yazı yazma sanatı.
– Hat yapan ustalara Hattat denilir.
– İlk Osmanlı hattatı Amasyalı Yakuti.
– Osmanlı Devleti’ndeki önemli hattatlar:
– Şeyh Hamdullah (Katiplerin, hattatların kıblesi)
– Hafız Osman
– Mustafa Rakım Efendi (Celis Sülüs Yazısı)
– Karahisari Ahmet Efendi
Tezhip
– El yazması kitaplara yapılan süsleme sanatı.
– Tezhip yapan ustalara Müzzehip denilir.
