– Sanayi devrimi ile Avrupa’da yoğun bir şekilde silah depolama yarışına gidildi. Bununla birlikte Avrupa devletlerinin arası daha da gerginleşti. Bu ortam da ufak bir kıvılcım dahi büyük patlaklar oluşturabilecekti.
– Padişah V. Mehmet Reşat, Vahdettin. Sadrazam Sait Halim Paşa.
Makalede Neler Var?
- Savaşın Genel Sebepleri
- Özel Sebepleri
- Savaş Başladığında Osmanlı’nın Durumu
- Osmanlı Devleti’nin Savaşa Girmesinin Sebepleri
- Osmanlı Devleti’nin Savaşa Girmesinin Sonuçları
- Almanya’nın Osmanlı Devleti’ni Kendi Yanında Savaşa Sokma İstemesinin Nedenleri
- Osmanlı Açısından Savaşın Gelişimi
- I. Dünya Savaşı’nda Osmanlı Devleti’nin Savaştığı Cepheler
- I. Dünya Savaşı’nda Mustafa Kemal
- TAARRUZ CEPHELERİ
- SAVUNMA CEPHELERİ
- I. Dünya Savaşında Yapılan gizli Antlaşmalar
- I. Dünya Savaşı Sırasında Dünya Barışını Sağlamak İçin Kurulan Uluslararası Örgütler
- I. Dünya Savaşı Sonunda İmzalanan Ateşkes Antlaşmaları
- Bunu paylaş:
- İlgili
Savaşın Genel Sebepleri
– Fransız İhtilalinin getirdiği milliyetçilik akımı.
– Sanayi inkılabı sonucu yaygınlaşan hammadde ve pazar arayışı. (Sömürgecilik yarışı)
– Devletler arasındaki bloklaşmalar.
Özel Sebepleri
– Almanya ile İngiltere arasındaki hammadde ve Pazar rekabeti.
– Fransa-Almanya arasındaki Alsas-Loren kömür havzası bölgesi.
– Rusya’nın Panslavizm politikası.
– Avusturya-Macaristan İmparatorluğunun ülkesindeki ulusçuluk hareketlerini engelleyerek birliğini korumaya ve Balkanlarda gücünü arttırmaya çalışması.
– Avusturya ile Rusya arasındaki Balkanlardaki hakim olma yarışı.
– Avusturya-Macaristan veliahdının Saraybosna’da bir Sırp tarafından öldürülmesi, Birinci Dünya Savaşı’nı fiilen başlatmıştır.
Savaş Başladığında Osmanlı’nın Durumu
– Osmanlı tarafsızlığını ilan etti.
– Kapitülasyonları tek taraflı olarak kaldırdı.
– Boğazları kapattı.
– Genel seferberlik ilan etti.
– Meclis-i Mebusanı kapattı.
Osmanlı Devleti’nin Savaşa Girmesinin Sebepleri
– Devlet adamlarının savaşı Almanların kazanacağına inanmaları.
– Kaybedilen toprakların geri alınmak istenmesi.
– İttihat ve Terakki Fırkasının Alman hayranlığı.
– Osmanlı Devleti’nin siyasi yalnızlıktan kurtulmak istemesi.
Osmanlı Devleti’nin Savaşa Girmesinin Sonuçları
– Yeni cepheler açıldı, savaş geniş bir alana yayılıyor. Bu sayede Almanya’nın üzerindeki yük hafifliyor.
– İngiltere Kıbrıs’ı topraklarına kattığını açıklıyor.
– Osmanlı Devleti birçok cephede savaşmak zorunda kaldı.
– Osmanlı toprakları İtilaf devletleri tarafından gizli antlaşmalarla paylaşıldı.
– Almanya’nın cephe yükü hafifledi.
Almanya’nın Osmanlı Devleti’ni Kendi Yanında Savaşa Sokma İstemesinin Nedenleri
– Osmanlının halifelik ve insan gücünden yararlanmak istemesi.
– Osmanlının jeopolitik konumundan yararlanmak istenmesi.
– Yeni cepheler açtırarak savaş yükünü hafifletmek istemesi.
– İngiltere’nin sömürge yollarını kesmek istemesi.
– Osmanlı devletinden buğday ihtiyacının karşılanmak istenmesi.
– Musul Kerkük petrolünden faydalanmak istenilmesi.
Osmanlı Açısından Savaşın Gelişimi
– Osmanlının Almanya’dan aldığı Goben (Yavuz), Breslav (Midilli) gemilerinin; Rusya’nın Sivastopol limanlarını topa tutmasıyla Rusya 2 Kasım 1914’te Osmanlı Devleti’ne resmen savaş ilan etti. Böylece Osmanlı savaşa dahil oldu.
– İngiltere ve Fransa 5 Kasım 1914’te Osmanlı Devleti’ne resmen savaş ilan etti.
– Osmanlı Devleti müttefiklerine yardım amaçlı cephelerde, İttifak devletleri içerisinde yer alan; Avusturya-Macaristan İmparatorluğu ve Bulgaristan’a yardım için Rusya, Fransa ve Romanya’ya karşı savaştı.
I. Dünya Savaşı’nda Osmanlı Devleti’nin Savaştığı Cepheler
Taarruz Cepheleri
– Kanal Cephesi
– Kafkas Cephesi
Savunma Cepheleri
– Çanakkale Cephesi
– Irak-Musul Cephesi
– Suriye Cephesi
– Filistin-Sina Cephesi
– Hicaz-Yemen Cephesi
Müttefik Cepheleri
– Galiçya Cephesi
– Makedonya Cephesi
– Romanya Cephesi
I. Dünya Savaşı’nda Mustafa Kemal
– Çanakkale Cephesi: 19. Tümen Komutanlığı.
– Kafkas Cephesi: 16. Kolordu Komutanlığı.
– Suriye-Filistin Cephesi: Yıldırım Orduları Grup Komutanlığı.
TAARRUZ CEPHELERİ
Kafkas (Doğu) Cephesi
– Osmanlı-Rusya arasında.
– Açan devlet Osmanlı. Almanların isteği doğrultusunda açıldı. Komutan Enver Paşa.
Açılma Sebepleri
1. Rusya’yı savaş dışı bırakmak.
2. Orta Asya’daki Türklerle birleşerek Turancılık idealini gerçekleştirmek.
3. Azerbaycan petrollerini ele geçirmek.
4. Rusya’yı İran’dan ve Doğu Anadolu’dan çıkarmak.
Sonuçları
1. Bu cephede Rusya kazandı.
2. Enver Paşa, Turancılık fikri dahilinde Orta Asya’daki Türklerle bağlantı kurmak istedi.
3. Enver Paşa’nın Sarıkamış harekatı sonucunda Osmanlı yenildi.
4. Erzurum, Trabzon, Bitlis, Muş, Erzincan elden çıktı.
5. Mustafa Kemal’in bu cepheye atanmasıyla Muş, Erzincan geri alındı.
6. Osmanlının I. Dünya savaşı sırasında toprak kazandığı tek cephedir.
7. Rusya’da Bolşevik ihtilali çıkması üzerine Sovyet Rusya, Osmanlı Devleti ile Brest-Litowsk antlaşmasını imzalayarak bu cepheden çekildi.
Brest-Litowsk Antlaşması (1918)
– Osmanlı ile SSCB.
– Sovyet Rusya ile İttifak devletleri arasında imzalandı.
– Kars, Ardahan ve Batum Osmanlıya geri verilecek.
– İttifak grubu yenildiği için bu antlaşma uygulanamadı.
– Sovyet Rusya ile Osmanlı arasında imzalanan tek antlaşma.
– Bu antlaşma ile Sovyet Rusya, I. Dünya savaşı sırasında imzalanan gizli antlaşmaları dünyaya duyurdu.
Kanal (Süveyş) Cephesi
– Osmanlı-İngiltere.
– Açan devlet Osmanlı. Almanların isteği doğrultusunda açıldı. Komutan Cemal Paşa.
Açılma Sebepleri
– Osmanlının Mısır’ı geri almak istemesi.
– İngiltere’nin sömürgeleriyle bağlantısının kesilmek istenmesi.
Sonuçları
– Arapların İngilizlerle iş birliği yapması sonucu Osmanlı yenildi.
– Bu iş birliğinin sonucunda ümmetçilik fikri önemini yitirdi.
SAVUNMA CEPHELERİ
Çanakkale Cephesi
– Açan devlet İtilaf Devletleri.
Açılma Sebepleri
– İstanbul’u ve boğazları alarak Osmanlıyı savaş dışı bırakmak.
– Rusya’ya yardım etmek.
– Savaşı kısa sürede bitirmek.
– Balkan devletlerini kendi yanlarında savaşa katmak.
Sonuçları
– İtilaf devletleri ile Osmanlı arasında bu savaşı Osmanlı kazandı.
– Deniz savaşı 19 Şubat 1915’te başladı. Bu savaşta özellikle Seyit Onbaşı ve Nusret mayın gemisi öne çıktı.
– Özellikle Mustafa Kemal’in Arıburnu, Conkbayırı, Anafartalar cephelerinde aldığı başarılar sonucu İtilaf devletleri yenildi.
– Bulgaristan savaşa katıldı. Bu sayede İttifak devletleri arasında kara bağlantısı sağlanmış oldu.
– Rusya tamamen savaştan çekildi.
– Savaşın iki sene daha uzadı.
– Çanakkale cephesi, Osmanlının I. Dünya savaşında kazandığı tek cephedir.
Irak-Musul Cephesi
-Osmanlı-İngiltere.
– Açan devlet İtilaf devletleri ve özellikle İngiltere.
– Komutanlar Nurettin Paşa ve Cevdet Paşa.
Açılma Sebepleri
– Rusya’ya yardım etmek.
– Musul petrollerini ele geçirmek.
Sonuçları
– Osmanlı Kut’ül Amare ve Selmanpak bölgelerinde başarılı olsa da bu cephede yenildi.
– Osmanlının I. Dünya savaşı sırasında en uzun süre savaştığı cephedir.
Suriye-Filistin Cephesi
– Osmanlı-İngiltere.
– Açan devlet İtilaf devletleri.
Açılma Sebepleri
– Sina Yarımadasını geçip Suriye’deki Osmanlı ordusuna ulaşmak.
Sonuçları
– Arapların İngilizlerle iş birliği yapması sonucu Osmanlı yenildi.
– İngiltere, Filistin ve Lübnan’ı aldı.
– I. Dünya savaşı sırasında en son kapanan cephedir.
– I. Dünya savası sırasında Mustafa Kemal Paşa’nın en son görev yaptığı cephedir.
I. Dünya Savaşında Yapılan gizli Antlaşmalar
İstanbul Antlaşması: Boğazlar Rusya’ya verildi.
Londra Antlaşması: Ege adaları, Batı Anadolu İtalya’ya verildi. Bu antlaşma sonucu İtalya saf değiştirdi.
Sykes-Picot Antlaşması: İngiltere ve Fransa Osmanlıyı kendi aralarında parçaladı.
Mac Mahon Antlaşması: İngiltere ve Araplar arasında imzalandı. Araplar bağımsız oldu.
Petrograd Antlaşması: Doğu Anadolu Rusya’ya verildi.
San De Maurienne Antlaşması: İngiltere, Fransa ve İtalya Osmanlıyı kendi aralarında parçaladı.
I. Dünya Savaşı Sırasında Dünya Barışını Sağlamak İçin Kurulan Uluslararası Örgütler
Milletler Cemiyeti (Cemiyet-i Akvam)
– ABD merkezli kuruldu.
– Türkiye üye oldu.
Kellog-Briant Paktı
– ABD-Fransa merkezli kuruldu.
– Türkiye üye oldu.
Locarno Paktı
– Almanya-Fransa merkezli kuruldu.
– Türkiye üye olmadı.
Küçük Antant
– ABD merkezli kuruldu.
– Türkiye üye olmadı.
Litvinov Protokolü
– SSCB merkezli kuruldu.
– Türkiye üye olmadı.
I. Dünya Savaşı Sonunda İmzalanan Ateşkes Antlaşmaları
Mondros Ateşkes Antlaşması: İtilaf Devletleri ile Osmanlı arasında imzalandı.
Selanik Ateşkes Antlaşması: İtilaf Devletleri ile Bulgaristan arasında imzalandı.
Villa Guisti Ateşkes Antlaşması: İtilaf Devletleri ile Avusturya-Macaristan arasında imzalandı.
Rethandes Ateşkes Antlaşması: İtilaf Devletleri ile Almanya arasında imzalandı.
I. Dünya Savaşı’nı Bitiren Antlaşmalar
Versay Antlaşması: İtilaf devletleri ile Almanya arasında imzalandı. Bu antlaşma II. Dünya savaşına sebep oldu.
Sen-Jermen Antlaşması: İtilaf devletleri ile Avusturya arasında imzalandı.
Trianon Antlaşması: İtilaf devletleri ile Macaristan arasında imzalandı.
Nöyyi Antlaşması: İtilaf devletleri ile Bulgaristan arasında imzalandı.
Sevr Antlaşması: İtilaf devletleri ile Osmanlı arasında imzalandı.
– İtilaf ve İttifak devletleri arasında imzalanan bu antlaşmaların şartları Paris Konferansında belirlendi.
– Sevr Antlaşmasının şartları ise San Remo Konferansında belirlendi.
