– Türkiye tarihi 1071 Malazgirt zaferiyle beraber başlamıştır. Öncesinde zaman zaman bu bölgeye Türk akınları düzenlenmiştir fakat 1071 yılına kadar bu bölgede büyük bir Türk hakimiyeti yaşanmamıştır.
– Malazgirt zaferiyle birlikte biz tabiri caizse bakımsız bir bölge aldık. Bunun temel sebebi ise o dönem Bizans devletinin politikasıdır. Bizans o dönem Anadolu’dan ziyade Avrupa’daki topraklarına önem verip yatırım yapıyordu. Biz bu toprakları almaklar beraber bu bölgenin refah seviyesini yükselttik.
– Türkiye tarihi beş bölümden oluşmaktadır.
- I. Beylikler Dönemi.
- Anadolu (Türkiye) Selçuklu Devleti.
- II. Beylikler Dönemi.
- Osman Devleti.
- Türkiye Cumhuriyeti.
Makalede Neler Var?
Beylikler Dönemi
– 1071 Malazgirt Savaşı sonucu Alparslan’ın “Kılıç Hakkı Politikası” ile kurulan beyliklerdir.
Saltuklular (1072-1202)
– Ebu’l Kasım Saltuk Bey tarafından Erzurum ve civarında kurulmuştur.
– Anadolu’da kurulan ilk Türk beyliğidir.
– Gürcü ve Ermenilerle mücadele etmişlerdir.
– Rükneddin Süleyman Şah tarafından Anadolu Selçuklu devletine bağlandı.
– Emir Saltuk Türbesi Anadolu’da kurulan ilk ve en eski türbedir.
– Mimari eserleri ise; Kale Cami, Ulu Cami, Tepsi Minare, İzzettin Saltuk Türbesi, Mama Hatun Türbesi, Mama Hatun Kervansarayı.
Mengücekler (1080-1228)
– Mengücek Gazi tarafından Erzincan merkez olmak üzere Kemah, Divriği civarında kuruldu.
– Anadolu’nun Türkleşmesinde katkıda bulunmuşlardır.
– Gürcü ve Rumlarla mücadele etmişlerdir.
– Alaeddin Keykubat tarafından Anadolu Selçuklu devletine bağlandı.
– Divriği Külliyesi, Anadolu’nun il ve en eski külliyesidir.
– Mimari eserleri ise; Kale Cami, Divriği Ulu Cami, Divriği Kalesi, Divriği Sitte Melek Türbesi, Kamereddin Türbesi, Kamereddin Medresesi, Kemankeş Türbesi, Kemankeş Medresesi.
Danişmentliler (1080-1178)
– Danişment Ahmet Gazi tarafından Amasya, Tokat, Sivas, Malatya, Kayseri civarında kuruldu.
– İlk beylikler arasında kurulan en güçlü ve en büyük beylik.
– Anadolu’da para bastıran ilk Türk beyliği. Danişment Ahmet Gazi. Böylece Avrupa’da para bastıran ilk Türk hükümdarı oldu.
– Ermeni ve Bizanslılarla savaşmıştır.
– II. Kılıçarslan tarafından Anadolu Selçuklu devletine bağlandı.
– Anadolu-Türk birliğinin sağlanması konusunda Anadolu Selçuklu devletini en çok uğraştıran beyliktir.
– Danişmedname: Danişment Gazi ile oğlu Melik Gazi Gümüş Tekin’in Haçlılara karşı savaştığı ve kazandığı başarı kahramanlıklarının anlatıldığı menkıbedir.
– Mimari eserleri ise; Kayseri Ulu Cami, Ulu Cami, Kayseri Kölük Cami, Kayseri Kölük Medresesi, Amasya Halifet Gazi Türbesi, Niksar Yağıbasan Medresesi, Niksar Melik Gazi Türbesi.
Artuklular (1102-1409)
– Artuk Gazi tarafından Hasankeyf, Diyarbakır, Mardin, Elazığ civarında kurulmuştur.
– İlk beylikler içerisinde en son yıkılan beyliktir.
– Haçlılara karşı mücadele etmişlerdir.
– El-Cezeri en tanınmış bilim adamlarıdır.
– Artuk Gazi’nin ölümünden sonra üç kola ayrıldılar.
– Hasankeyf kolu: Eyyubiler tarafından yıkıldı.
– Mardin kolu: Karakoyunlular tarafından yıkıldı.
– Harput (Elazığ) kolu: Alaeddin Keykubat tarafından yıkıldı.
– Mimari eserleri ise; Malabadi Köprüsü, Mardin Ulu Cami, Artuklu Sarayı, Hasankeyf Kalıntıları, Hatuniye Medresesi.
Çaka Beyliği (1081-1093)
– İlk Türk denizcisi olarak kabul edilen Çaka Bey tarafından İzmir, Çanakkale ve Balıkesir civarında kurulmuştur.
– İlk Türk denizci Beyliğidir.
– İlk beylikler içinde ikta sistemiyle kurulmayan tek beyliktir.
– Bizans ile mücadele etmiştir.
– I. Kılıçarslan tarafından Anadolu Selçuklu devletine bağlandı.
Anadolu’da Kurulmuş Olan Diğer Beylikler
– Sökmenliler (Ahlatşahlar): Sökmen Bey-Van, Erciş, Muş bölgesi.
– İnançoğulları (Ladik Beyliği): İnançoğlu Mehmet Bey-Denizli-Server Gazi Türbesi.
– İnaloğulları: Emir İnal Bey-Diyarbakır, Ergani bölgesi.
– Tanrıvermişoğulları: Tanrıvermiş Bey-Efes ve çevresi.
– Togan Arslanoğulları (Dilmaçoğulları): Dilmaçoğlu Mehmet Bey- Bitlis, Erzen bölgesi-Bitlis Ulu Cami.
-Çubukoğulları: Çubukbey-Harput ve çevresi.
Beyliklerin Önemi ve Ortak Özellikleri
– Anadolu’nun Türkleşmesini, İslamlaşmasını ve imarlaşmasını sağlamışlardır.
– Anadolu’da Türk nüfusunun artmasını sağlamışlardır.
– Haçlılara, Ermenilere, Gürcülere ve Bizans’a karşı mücadele etmişlerdir.
– Anadolu Selçuklu Devletinin temelini atmışlardır.
– Çaka Beyliği dışında kurulan diğer beylikler İkti sistemi sonucu kuruldu.
– Malazgirt Savaşı sonucu kuruldular.
