Türkiye Tarihi: Anadolu (Türkiye) Selçuklu Devleti

– Anadolu’da kurulan ilk Türk devletidir.

– Haçlılarla ne çok mücadele eden Türk devletidir.

Süleyman Şah Dönemi

– Devletin kurucusu.

– 1075’te İznik’i alarak devletin merkezi haline getirdi.

– 1077’de Melikşah’ın ve Abbasi halifesinin onayıyla Anadolu Selçuklu Devleti resmen kuruldu.

– 1081’de Dragon Antlaşması ile Bizans’ı vergi vermek zorunda bırakmıştır.

– Suriye Selçuklu Sultanı Tutuş ile mücadele etmiş ve daha sonra ölmüştür. Mezarı, Suriye topraklarında yer alan Caber Kalesinde bulunmaktadır.

– Süleyman Şah ölümünden sonra kısa bir süreliğine naip Ebulkasım idare etmiştir.

I. Kılıçarslan Dönemi

– I. Haçlı Seferine karşı başarısız olup merkezi İznik’ten Konya’ya çekti.

– Devletin ikinci kurucusu olarak bilinir.

– Çaka Bey’in Bizans kışkırtması sonucu öldürtmüştür ve Çaka beyliğinin yıkılmasına neden olmuştur.

– Büyük Selçuklu devleti ile arası açılmış, yapılan savaşı kaybetmiş, Habur nehrini geçmek isterken Habur Irmağına düşmüş ve boğularak hayatını kaybetmiştir.

I. Mesut Dönemi

– II. Haçlı Seferinde Haçlıları yendi.

– İlk bakır parayı bastı.

– Bu dönemde Arupalılar tarafından Anadolu’ya Türkiye denilmeye başlandı.

– Bizans ordusu Konya’da yenilgiye uğratılmıştır.

II. Kılıçarslan Dönemi

– III. Haçlı Seferine karşı başarısız oldu.

– 17 Eylül 1176 yılında Miryokefalon savaşı oldu ve Anadolu Selçuklu, Bizans’a karşı kazandı. Bizans, Türkleri Anadolu’dan atmak için sefere çıktı ve yenildi. Denizli Çivril ilçesinde yapılan bu savaşın sonucunda Bizans yenildi, Anadolu kesin olarak Türk yurdu oldu ve Anadolu Selçuklu devletinin son savunma savaşı olmuştur.

– Bu dönemde devlet ilk altın parayı bastırmıştır.

– II. Kılıçarslan Türk veraset anlayışına göre; ülkeyi on bir oğlu arasında paylaştırmıştır. Bu durum sağlığında taht kavgalarının başlamasına neden olmuştur.

I. Gıyaseddin Keyhüsrev Dönemi

– İki defa tahta geçmiştir.

– Antalya’yı fethetmiştir. (1207) Antalya’da bir donanma kurarak denizcilik faaliyetlerine girişmiştir.

– Gemileri soyulan tüccarlara tazminat ödemiştir.

– Samsun’u ele geçirmiştir. Trabzon üzerine sefer yapmıştır.

– Karadeniz ticareti güvenlik altına alındı.

– Venediklilerle ilk kez ticari antlaşma imzalandı.

– Kıbrıs’taki Haçlılarla da ticaret antlaşması imzalandı.

– Bizans’la mücadele edildi.

– İznik Rum İmparatorluğu ile yapılan Alaşehir Savaşında hayatını kaybetti.

Rükneddin Süleyman Şah dönemi

– I. Gıyaseddin Keyhüsrev’i tahtan indirerek başa geçti.

I. İzzettin Keykavus Dönemi

– Trabzon Rum İmparatorluğu üzerine sefer yaparak Sinop’u ele geçirdi. İlk Selçuklu tersanesini burada yaptırdı.

– Sinop’un fethiyle Sultanülgalip unvanını aldı.

– Trabzon Rum İmparatorluğu ve Çukurova’da bulunan Ermenileri vergiye bağladı.

– Anadolu önemli bir ticari merkez haline geldi.

I. Alaeddin Keykubat Dönemi

– Anadolu Selçuklu devletine ne parlak dönemi yaşatmıştır. Halk arasında “Uluğ Keykubat” adıyla anılmıştır.

– Moğollara karşı askeri ve siyasi tedbirler almıştır.

– İlk denizaşırı seferi Suğdak üzerine yaparak Suğdak’ı aldı. Bu sefer ipek yoluna hakim olma açısından önemlidir.

– Bu sefer sonucu Kırım alındı.

– Alanya alındı. Tersane kuruldu.

– Tüccarların zararlarının giderilmesi amacıyla ilk kez sigorta sistemi uygulandı.

– Eyyubilerle akrabalık ilişkileri kuruldu.

– Harzemşahlarla Yassıçimen Savaşı yapıldı (1230). Bu savaştan sonra Harzemşah devleti yıkılış sürecine girdi. Bu devletin yıkılmasıyla da Moğollarla Anadolu Selçuklu komşu oldu. Bu savaşla birlikte Anadolu, Moğol istilasına açık hale geldi.

– Anadolu’da Türk birliği büyük ölçüde sağlandı.

-Konya kültür ve sanat merkezi haline gelmiştir.

II. Gıyaseddin Keyhüsrev Dönemi

– Bu dönemde vezir Saadettin Köpek etkili olmuştur.

– Baba İshak isyanı çıkmıştır. Bu isyan zor bir şekilde bastırılmıştır.

– 1243 yılında Moğollarla Kösedağ savaşı yapılıyor. Anadolu Selçuklu devleti yeniliyor ve yıkılma sürecine giriyor.

– Anadolu Selçuklu devleti Moğol hakimiyetine giriyor ve İlhanlıların atadığı vali tarafından yönetilmeye başlanıyor.

Baba İshak İsyanı (Babailer)

İsyanın Sebebi

– 1240 yılında Baba İshak (Babailer) İsyanı patlak verdi. Bu isyanın sebebi ise; Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerime yerleşen Türkmenlerin burada nüfus artmasına neden olmaları ve bunun sonucunda gelişen ekonomik sıkıntıların doğurduğu olumsuz ortam. Bunun başlıca nedeni ise gelen göçlerin düzenlenmemesi.

İsyanın Sonuçları

– İsyan zor bir şekilde bastırıldı.

– Devletin güçsüzlüğü ortaya çıktı.

– Moğol istilasına ve Kösedağ savaşına neden oldu.

– Anadolu’da çıkan ilk dini, toplumsal, ekonomik isyandır.

Kösedağ Savaşı (1243)

– Anadolu Selçuklu Devleti-Moğolları arasında oldu.

– Baba İshak isyanının Anadolu Selçuklu devletinin güçsüzlüğünü ortaya çıkarmasıyla savaş patlak verdi.

– Anadolu Selçuklu devleti yenilerek Moğollara bağlandı ve vergi vermeye başladı.

– Anadolu’da ciddi ekonomik sorunlar ortaya çıkmaya başladı.

– Anadolu’da Türk siyasi birliğinin bozulmasına neden oldu. Yeniden beylikler kurulmaya başlandı.

– Anadolu Selçuklu Devleti yıkılış sürecine girdi.

Anadolu Selçuklu Devletinin Yıkılma Nedenleri

– Baba İshak isyanının devleti zayıflatması veyahut zayıf olduğunu göstermesi.

– Kösedağ savaşı sonucunda merkezi otoritenin bozulması.

– Anadolu’daki bağımsız beyliklerin yıkıcı çalışmaları.

– II. Gıyaseddin Keyhüsrev ve Vezir Saadettin Köpek’in yanlış politikaları.

– Veraset sistemi.

– Haçlı seferleri.