– Şahıslara bağlı kalındığından yüzeysel ıslahatlardır.
– İlk kez Avrupa örnek alınarak ıslahatlar yapıldı.
– Padişah ve devlet adamları destekledi; fakat halk desteklemedi.
– Islahatlar en çok askeri alanda yapıldı.
– Askeri, eğitim, bilim, kültür alanlarında ıslahatlar yapıldı.
– III. Ahmet; İlk özel matbaa, ilk özel elçilik.
– III. Selim: İlk devlet matbaası, ilk sürekli elçilik.
Makalede Neler Var?
III. Ahmet Dönemi Islahatları (Lale Devri Islahatları)
– Avrupa’daki gelişmeleri takip etmek amacıyla ilk kez Paris, Viyana, Lehistan, Moskova gibi şehirlere geçici elçilikler açıldı.
1. İlk geçici elçilik Paris’te açıldı.
2. İlk geçici elçi 28. Mehmet Çelebi’dir.
– Sadi Efendi ve İbrahim Müteferrika tarafından ilk özel matbaa açıldı. (Bu dönemde çok daha öncesinde bu topraklarda Gayrimüslimler tarafından matbaa kullanılmaktadır ama ilk defa bu dönemde devlet eliyle olmuştur.)
1. Bu matbaada dini kitaplar basılmadı. Nedeni ise hattatların işsiz kalmasını önlemek.
2. Matbaada basılan ilk eser Vankulu Lügati.
3. Avrupa’dan alınan ilk teknik yeniliktir.
– Doğu klasikleri Türkçeye çevrildi.
– Yalova’da kağıt, İstanbul’da çini, kumaş, seramik fabrikaları açıldı.
– İlk kez çiçek aşısı yapıldı.
– İstanbul’da Yeni Cami Kütüphanesi ve Enderun Kütüphanesi ve birçok kütüphane açıldı.
– Yeniçerilerden Tulumbacı denile bir itfaiye örgütü kuruldu.
– Bu dönemde askeri alanda ıslahatlar yapılmadı.
– Doğu ve Batı tarzında köşkler ve kasırlar yapıldı. Avrupa’nın Barok ve Rokoko tarzında mimari eserler verildi.
– Pasarofça Antlaşması ile başladı. Patrona Halil isyanı ile sona erdi.
– Bu dönemin ünlü devlet adamı Nevşehirli Damat İbrahim Paşa’dır.
– Bu dönemin ünlü minyatürcüsü Levni’dir.
– Bu dönemin ünlü şairi ve edebiyatçısı Nedim’dir.
I. Mahmut Dönemi Islahatları
– Askeri alanda ıslahatlar yapmak amacıyla ilk kez Fransa’dan askeri uzmanlar getirildi.
– Fransız asıllı Humbaracı Ahmet Paşa’nın (Kont Dö Boneval) askeri alandaki ıslahatları sayesinde Rusya ve Avusturya devletleri aynı anda yenilgiye uğratıldı.
– Humbaracı askeri ocağı geliştirildi.
– Hendeshaneler kuruldu.
– İlk kez bu dönemde Avrupa tarzı askeri ve teknik okul açıldı. Bu yüzden eğitim birliği bozuldu.
– Orduyu bölük, tabur, alay şeklinde düzenledi.
– Bu dönemde Fransa’ya verilen kapitülasyonlar, sürekli hale getirildi.
III. Mustafa Dönemi Islahatları
– Sürat Topçuları ocağı kuruldu.
– Deniz subayı yetiştirmek amacıyla Mühendishane-i Bahri Hümayun adıyla ilk deniz okulu açıldı. İlk çağdaş eğitim-öğretim okuludur.
– İlk kez iç borçlanma sistemi olan Esham Sistemi uygulandı.
– Bu dönemin en önemli ıslahatçıları Koca Ragıp Paşa ile Baron De Tott’tur.
I. Abdülhamit Dönemi Islahatları
– Lağımcı ve Humbaracı ocaklarını geliştirdi.
– Subay yetiştirmek amacıyla istihkam okulu açıldı.
– Yerli malın kullanımı teşvik edildi.
– Halil Hamit Paşa, Yeniçeri ordusunda disiplini sağlamak amacıyla Ulufe alım satımını yasakladı.
– Halil Hamit Paşa, Cülus bahşişini kaldırdı. Yeniçeri sayımı yapıldı.
– Levent teşkilatı kaldırıldı.
III. Selim dönemi Islahatları (Nizam-ı Cedit Islahatları)
– Avrupa tarzında Nizam-ı Cedit (Asakir-i Şahane) adıyla bir ordu kuruldu.
– Bu ordunun mali ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla İrad-ı Cedid adında bir hazine oluşturuldu.
– Avrupa’nın önemli merkezlerine ilk defa sürekli a-elçilikler açıldı.
1. İlk sürekli elçilik Londra.
2. İlk sürekli elçi Yusuf Agah Efendi.
– Matbaa-i Amire adıyla ilk devlet matbaası kuruldu.
– Yerli malının kullanımı teşvik edildi.
– Meşveret meclisleri denilen danışma meclisleri kuruldu.
– Fransızca, devletin resmi yabancı dili ilan edildi. Askeri okullarda zorunlu dil oldu.
– Fransa, İngiltere ve İsveç’ten yabancı uzmanlar getirilerek orduda yenilikler yapıldı.
– Osmanlı tarihinde ilk kez planlı, programlı, ciddi, radikal ıslahatlar yapan padişahtır.
– Selimiye ve Levent kışlaları yaptırıldı.
– Kara subayları yetiştirmek amacıyla Hasköy’de Mühendishane-i Berri Hümayun kuruldu. Daha sonra Mühendishane-i Bahri Hümayun ile birleştirildi.
– Islahatlar ve devletin kötü gidişatı için raporlar (lahiyalar) hazırlattı.
– Bu ıslahatlar, Kabakçı Mustafa isyanı ile sona erdi.
1. Bu isyan sonucunda III. Selim tahttan indirildi ve öldürüldü. Yerine IV. Mustafa tahta çıktı.
Kabakçı Mustafa İsyanı (1807)
– Nizam-ı Cedit ordusu, yeniçerilerin tepkisini çekmiştir.
– Bunun üzerine Kabakçı Mustafa öncülüğünde ayaklanma başlamıştır.
– Bunun üzerine III. Selim tahttan inmiştir. Yerine I. Mustafa tahtta çıkmıştır.
– III. Selim’i tekrar tahta çıkarmak için Alemdar Mustafa’nın harekete geçtiğini haber alan IV. Mustafa, III. Selim’i öldürtmüştür.
