Duraklama Dönemi Siyasi Gelişmeleri

a. Osmanlı-Avusturya İlişkileri

Haçova Meydan Savaşı (1596)

– Osmanlı devletinin galibiyeti ile sonuçlanmıştır.

– Estergon ve Kanije kaleleri alınmıştır.

– Bu savaş, Osmanlının batıda kazandığı son büyük meydan savaşıdır.

Zitvatorok Antlaşması (1606)

– Kanije ve Estergon kaleleri Osmanlıda kalacak.

– Avusturya savaş tazminatı ödeyecek.

– Avusturya yıllık vergi ödemeyecek.

– Avusturya hükümdarı Osmanlı padişahına denk sayılacak. Avusturya hükümdarına, Roma unvanıyla (Cesar) hitap edilecek.

– Bu antlaşma ile Osmanlı Devleti, Avusturya karşısındaki üstünlüğünü kaybetmiştir.

Vasvar Antlaşması (1664)

– Avusturya, Erdel Beyliğinin iç işlerine karışmış ve Erdel beyini kışkırtmıştır.

– Osmanlıya isyan eden Erdel Beyi Rakoçi ise Avusturya’ya kaçmıştır.

– Bu olay üzerine sefere çıkılmıştır.

– Köprülü Fazıl Ahmet Paşa Avusturya üzerine yürümüş ve Uyvar Kalesini ele geçirmiştir. Bunun üzerine Avusturya barış istemiştir.

– Uyvar ve Neograd Kaleleri Osmanlıda kalacak.

– Avusturya, Erdel’in iç işlerine karışmayacak.

– Avusturya, 200 bin kuruş savaş tazminatı ödeyecek.

– Uyvar’ın alınmasıyla “Uyvarın Önünde Türk Kadar Güçlü” sözü ortaya çıktı.

– Bu antlaşma ile Osmanlı Devleti, Avusturya’dan son ke savaş tazminatı almıştır.

II. Viyana Kuşatması (1683) ve Kutsal İttifak

– Avusturya, Macaristan’ı almak istemiştir.

– Katolik olan Avusturya, Protestan olan Macarları mezhep değiştirmeye zorlamıştır.

– Macar Kontu Tökeli İmre saldırılara karşı ayaklanarak Osmanlıdan yardım istemiştir.

– İlk başta yardım isteğini Fazıl Ahmet Paşa kabul etmemiş ama ölümünden sonra Sadrazam olan Merzifonlu Kara Mustafa, Padişah IV. Mehmet’i ikna ederek bu isteği kabul etmiştir.

– Merzifonlu Kara Mustafa Paşa önderliğindeki ordu Viyana’yı kuşatmış; orduya Eflak, Kırım, Erdel ve Boğdan beyleri de katılmıştır.

– Avusturya’nın yardım istemesi üzerine Alman, Fransız ve Lehlerden oluşan bir haçlı ordusu hazırlanmıştır. Osmanlı iki ateş arasında kalmıştır ve ağır bir yenilgi almıştır.

– Merzifonlu Kara Mustafa Paşa idam edilmiştir.

– Bu dönemde Avusturya’da fırınlar Kruvasan yapmaya başlamıştır. Kruvasan simge olarak hilaldir. Türklere karşı alınan büyük zaferlerini simgelemektedir. Günümüzde bunun bilincinde olmayan bizler ise buna alkış tutmaktayız.

Kutsal İttifak

– Viyana’da Osmanlının aldığı bozgun Avrupa’yı harekete geçirmiştir. Avrupalı devletler birlikte hareket etmeye başlamıştır.

– Osmanlıyı Avrupa’dan tamamen atmak için bir haçlı birliği kuruldu. Bu birliğe Kutsal İttifak denildi.

– Bu ittifakta Lehistan, Avusturya, Venedik, Malta ve Rusya yer almıştır.

– Bu birlik Osmanlıya dört bir cephede birden saldırmıştır.

– Osmanlı, bu ittifaka karşı zaman zaman başarılar kazanmıştır.

– Osmanlı Devleti Salankomen Savaşo ve Zante Seferlerinde ağır yenilgi almıştır.

– On altı yıl süren bu savaşlar sonucunda Osmanlı Devleti barış istemek durumunda kalmıştır.

– Osmanlı Devleti Avusturya için Nemçe, Viyana için Beç adlarını kullanmıştır.

Karlofça Antlaşması (1699)

– İngiltere ve Hollanda elçileri aracılığıyla yapılan görüşmeler sonucunda Osmanlı ile Avusturya, Venedik ve Lehistan arasında Macaristan’ın Karlofça kasabasında antlaşma imzalanmıştır.

– II. Mustafa dönemi.

– Mora Yarımadası, Dalmaçya kıyıları ve Ayamavra Adası Vedenik’e verildi.

– Ukrayna ve Podolya Lehistan’a verildi.

– Temeşvar ili ve Banat Yaylası hariç bütün Macaristan ve Erdel Avusturya’ya verildi.

– 25 yıl geçerli olacak antlaşmanın, Avusturya’nın kefilliği altında olması karara bağlandı.

– Osmanlının Gerileme Döneminin başladığı bu antlaşma ile ilk kez büyük çapta toprak kaybedildi.

İstanbul Antlaşması (1700)

– Ruslar Karlofça antlaşmasına katılmadılar.

– Rusya ile bir yıl sonra bu antlaşma imzalandı.

– Azak Kalesi Rusya’ya verildi.

– Ruslar, İstanbul’da sürekli elçi bulundurma hakkı kazandı.

– Bu antlaşma ile Ruslar, Karadeniz’e inme planlarının ilk adımını attılar. Bunun temel sebebi ise Azak Kalesini almış olmaları.

b. Osmanlı-Lehistan İlişkileri

Hotin Seferi ve Hotin Seferi (1621)

– II. Osman’ın en önemli olaylarındandır. Yeniçerilerin isteksiz davranmalarının sebebinden dolayı ve kışın yaklaşmasından dolayı Lehistan’ın barış teklifi kabul edilmiştir.

– Hotin Kalesi, Osmanlıya bağlı olan Boğdan’a bırakılmıştır.

– Osmanlı ve Lehistan birbirine saldırmama kararı almıştır.

– Lehistan, Osmanlı himayesinde olan Kırım’a vergi vermeye devam edecektir.

Bucaş Antlaşması (1672)

– Lehistan, Hotin antlaşmasını bozarak Osmanlı himayesindeki Kazaklara saldırmıştır. Bunun üzerine IV. Mehmet sefere çıkmıştır. Leh kralı yenilgiye uğratılmıştır.

– Podolya, Osmanlıya bırakıldı.

– Ukrayna, Kazaklara bırakıldı.

– Lehistan, Osmanlıya vergi verecektir.

– Bucaş antlaşması ile Osmanlı Devleti batıda en geniş sınırlara ulaşmıştır. Bu antlaşma ile Osmanlı batıdan son kez toprak almıştır.

c. Osmanlı-Venedik İlişkileri

1645-1669 Osmanlı Venedik Savaşları

– Girit adasını elinde bulunduran Venedik, her fırsatta Osmanlı ticaret gemileri ve hac gemilerine saldırmıştır.

– Osmanlı Girit’i kuşatma altın almıştır. Köprülü Mehmet Paşa; Venediklileri yenilgiye uğratarak Limni ve Bozcaadayı geri almış, Venedik tarafından Çanakkale Boğazında kurulan ablukayı kaldırmıştır.

– Kuşatma 24 yıl sürmüştür. Uzun sürmesinden dolayı ordu ve donanma olumsuz etkilenmiştir. Ayrıca bu durum Osmanlı donanmasının eski gücünde olmadığını göstermiştir.

– Ada, 1669’a Köprülü Fazıl Ahmet Paşa’nın sadrazamlığında Kandiye Kalesinin alınmasıyla fethedilmiştir.

d. Osmanlı-Rusya İlişikileri

Çehrin (Bahçesaray) Antlaşması (1678)

– Ukrayna’nın Rus işgaline uğraması ve Özi Kazaklarına saldırması sonucu, Merzifonlu Kara Mustafa Paşa komutasındaki ordu sefere çıkmıştır.

– Ruslara ait Çehrin Kalesi alınmıştır.

– Daha sonra yapılan savaşta sonuç alınamamış ve Çehrin antlaşması imzalanmıştır.

– Özi (Dinyeper) nehri iki ülke arasında sınır kabul edilecektir.

– Bu antlaşma Osmanlı ile Rusya arasında imzalanan ilk antlaşmadır.

e. Osmanlı-İran İlişkileri

Ferhat Paşa Antlaşması (1590)

– İran Kanuni döneminde imzalanan Amasya antlaşmasını bozması ve Osmanlının İran’daki taht kavgalarından yararlanmak istemesinden dolayı savaş başlamıştır. Savaş sonucunda bu antlaşma imzalanmıştır.

– Azerbaycan, Dağıstan ve Gürcistan Osmanlıya bağlanmıştır.

– Bu antlaşma ile Osmanlı Devleti doğuda en geniş sınırlara ulaşmıştır.

Nasuh Paşa Antlaşması (1612)

– İran Avusturya-Osmanlı savaşlarından ve Celali isyanlarından yararlanarak kaybettiği yerleri geri almak üzerine savaş başlatmıştır. Savaş sonucunda bu antlaşma imzalanmıştır.

– Ferhat Paşa antlaşması ile alınan yerler İran’a geri verildi.

– İran, Osmanlı devletine yılda 200 deve yükü ipek vermeyi kabul etmiştir.

Serav Antlaşması (1618)

– İran’ın Nasuh Paşa Antlaşmasının şartlarını yerine getirmemesi ve Osmanlı topraklarına saldırması üzerine başlamıştır. Savaş sonucunda bu antlaşma imzalanmıştır.

– Nasuh Paşa antlaşması aynen kabul edilmiştir.

– İran’ın ödemesi gereken vergi yarıya düşürülmüştür

Kasr-ı Şirin Antlaşması (1639)

– İran’ın Avusturya-Osmanlı savaşlarından ve Celali isyanlarını fırsat bilerek Bağdat’ı ele geçirmesi üzerine başlamıştır.

– IV. Murat 1635’te Revan seferine çıkmıştır ve Revan kalesini almıştır.

– İran’ın Revan’ı tekrar ele geçirmesi üzerine IV. Murat 1638’de tekrar sefere çıkarak Bağdat’ı almıştır. Bu seferlerden dolayı IV. Murat Bağdat Fatihi unvanıyla anılmıştır.

– Bu seferler anısına Topkapı sarayında Bağdat ve Revan köşkleri yapılmıştır.

– Bu savaşlar sonucunda Kasr-ı Şirin Antlaşması imzalanmıştır.

– Zagros dağları iki devlet arasında sınır kabul edilmiştir.

– Bağdat ve civarı Osmanlıya; Revan ve Azerbaycan İran’da kalmıştır.

– Bu antlaşma ile günümüz Türkiye-İran sınırının temeli atılmıştır.