Makalede Neler Var?
Devlet Yönetimi
– Anadolu Selçuklu Devleti, kendinden önceki Türk-İslam devletlerini örnek almıştır.
– Hükümdarları Sultan unvanını kullanırdı.
– Ayrıca Fars kültürünün etkisiyle bazı unvanlar da kullanmışlardır.
– Bazı hükümdar unvanları ise; Sultan, Keykubat, Rükneddin, Sultan-ı Galip, İzzettin, Alaeddin, Gıyaseddin, Keyhüsrev, Kaykavus, Şah, Arslan, Sultanülmuazzama, Emirülmüminin, Nasırülmüminin, Sultanülbahreyn, Merzubanülafak, Muhrizülhafikayn.
– İlk beylik hükümdarları genellikle Türkçe unvanlar kullanmışlardır.
Toprak Yönetimi
– Toprakların mülkiyeti devlete aittir.
– Topraklar 4 kısma ayrılmıştır.
- Has Toprak: Geliri hükümdara ait topraklar.
- İkta Toprak: Görev karşılığı rütbeli komutanlara verilen toprak.
- Mülk Toprak: Devlet adamlarına başarılarından dolayı verilen toprak.
- Vakıf Toprak: Geliri sosyal işlere ve hayır işlerine ayrılan toprak.
Vergi Sistemi
– Vergiler iki dala ayrılıyor. Şer’i vergiler ve Örfi vergiler.
- Şer’i Vergiler
– Dini kurallara göre alının vergiler.
– Öşür (aşar): Müslümanlardan alınan toprak vergisi. 1/10 oranında.
– Haraç: Gayrimüslimlerden alınan toprak vergisi. 2/10 oranında.
– Cizye: Gayrimüslimlerden alınan askerlik vergisi.
- Örfi Vergiler
– Gelenek, göreneklere göre alınan vergiler.
– Ağnam: Küçükbaş hayvancılıktan alınan vergidir.
– Bac: Pazar vergisidir.
– Derbent: Geçiş vergisidir.
Din ve İnanış
– Anadolu Selçuklu Devleti ve Beylikler döneminde Anadolu’da birçok tarikat faaliyet göstermiştir. Bunun temel sebebi ise İran üzerinden bu topraklara gelinmesi. İran’dan Şii kültürünü benimseyen halk, Anadolu’da devletin Sünni politikasına uymak durumundaydı. Bu dönemde Anadolu Aleviliği ve daha birçok tarikat ortaya çıktı.
– Rumeli’de Türkçe’nin ve İslamiyet’in gelişmesinde Mevlevilik ve Bektaşilik tarikatları etkili oldu.
– Başlıca tarikatlar ise:
– Mevlevilik-Mevlana.
– Babailik-Baba İlyas.
– Ekberilik-Mühyiddin Arabi.
– Yesevilik(Türkistan’da yaygın bir tarikat)-Ahmet Yesevi.
– Bektaşilik-Hacı Bektaşi Veli.
– Nakşibendilik, Kadirilik-Rufailik.
Dil, Edebiyat ve Bilim
– Anadolu Selçuklu Devleti ve Beylikler döneminde halk Türkçe konuşmuştur.
– Anadolu Selçuklu devletinde bilim dili olarak Arapça, edebiyat dili olarak da Farsça kullanılmıştır.
Önemli kişiler
Mevlana Celaleddin Rumi
– 1207-1273 yılları arasında yaşayan Anadolu Selçuklu döneminin en büyük tasavvuf şairi ve düşünürüdür. Horasan’da doğdu.
– Prenses Gürcü Hatun tarafından Mevlana’nın portresi yaptırıldı.
– Sultan’ül Ulema (Alimlerin Sultanı) unvanıyla tanınan Bahaeddin Veled’in oğludur.
– Eserleri ise; Mesnevi, Mektubat, Mecalis-i Seba, Divan-ı Kebir, Fih-i Ma Fih.
Hacı Bektaşi Veli
– Bektaşilik tarikatının kurucusu.
– Bektaşilik, Osmanlıda Yeniçerilerin resmi tarikatı haline geldi.
– Hoşgörü ve insan sevgisini temel aldı.
– Horasan’dan Anadolu’ya geldiler.
– En önemli eseri Makalat’tır.
Yunus Emre
– 1240-1321 yılları arasında yaşayan Anadolu’da Türkçe şiirin öncüsü olan mutasavvıf bir halk şairidir. Büyük bir filozoftur.
– Eserleri ise; Divan, Risaletün Nüshiyye.
Hacı Paşa
– Tıp alanında yetişen bir bilim adamıdır.
Kutbettin Şirazi
– Coğrafya, felsefe ve astronomi alanlarında yetişen bilim adamıdır.
Şemsettin Amidi
– Mantık ve felsefe alanlarında yetişen bilim adamıdır.
İbn-i Bibi
– Tarih alanında yetişen bilim adamıdır. Eseri ise; El Evamirül Alaiye.
Mehmet Ravendi
– Tarih alanında yetişen bilim adamıdır.
Nurettin Cibril
– Kırşehir’de yaptırdığı Caca Bey Medresesi ünlüdür. Bu Medrese Anadolu’daki ilk rasathanedir.
Sanat ve Mimari
– Bu dönemde kullanılan bazı malzemeler; Demet sütun, Yivil minare, hayvan kabartması, bitki motifleri, kemer, çini, ahşap, mozaik, taş.
– Ayrıca resim, heykel, çinicilik, dokumacılık, hat, tezhip, oymacılık, kakmacılık da gelişmiştir.
Mimari Eserler
– Koca Hasan Medresesi, Anadolu Selçuklu Devletinin Anadolu’da açtıkları ilk medresedir.
– Alay Han Türkiye’de kurulan ilk kervansaraydır. II. Kılıçarslan döneminde Kayseri-Aksaray arasında kuruldu.
– Emir Saltuk türbesi Anadolu’da kurulan en eski Türbe.
– Kayseri Hunad Hatun Külliyesi Anadolu Selçuklu Devletinin ilk külliyesidir.
– Divriği Külliyesi Anadolu’da kurulan en eski külliyedir. Megücekler.
– Alaeddin Camisi-Konya-Anadolu Selçukluların en eski camisi.
– Sahip Ata Camisi-Konya.
– Arslanhane Camisi-Ankara.
– Ulu Cami-Afyon.
– Taş Mescit-Konya.
– Sırçalı Mescit-Konya.
– Karatay Mescidi-Konya.
– Hacı Kılıç Külliyesi-Kayseri.
– Sahip Ata Külliyesi-Konya.
– Çifte Medrese-Kayseri.
– Çifte Minareli Medrese-Erzurum.
– Caca Bey Medresesi-Kırşehir.
– Sırçalı Medrese-Konya.
– Karatay Medrese-Konya.
– İnce Minareli Medrese-Konya.
– Gök Medrese-Sivas.
– Buruciye Medresesi-Sivas.
– Çifte Minareli Medrese-Sivas.
– Gevher Nesibe Darüşşifası-Kayseri-Anadolu’nun en önemli darüşşifasıdır ve ilk tıp okuludur. 19. Yüzyıla kadar eğitim faaliyetlerini sürdürmüştür.
– Alaeddin Kaykubat Darüşşifası-Aksaray.
– Alaiye Sarayı-Alanya.
– Kubadabad Sarayı-Beyşehir.
– Kubadiye Köşkü-Kayseri.
– II. Kılıçarslan Türbesi-Aksaray.
– Döner Kümbet-Kayseri.
Ahi Teşkilatı
– Dini ve ekonomik açıdan esnaf e zanaatkarları birleştiren kurumdur.
– Kurumun başındakine Ahi, yardımcısına Yiğitbaşı denirdi.
– Her meslek grubunun örgütlenmesi ayrı olurdu.
– Üretilen malların kalitesini kontrol ederlerdi.
– Üyeler arasındaki anlaşmazlıkları çözerlerdi.
– Mesleki eğitim verilirdi.
– Devlet-esnaf ilişkilerini düzenlerdi.
