– Hem eski Türk gelenekleri hem de İslam gelenekleri kullanılmıştır. Türk-İslam gelenekleri
– Türk-İslam Devletlerinde gelişmiş saray teşkilatı mevcuttu.
– Harzemşah hükümdarları Harzemşah, Şahinşah unvanlarını kullandı.
– Karahanlılar saraya Kapu, Selçuklular Dergah, Bargah, Cedide-i Amire adlarını verdiler.
Makalede Neler Var?
Hükümdarlık Unvanları
– Sultan-Gazneliler, Büyük Selçuklu Devleti.
– Hakan-Karahanlılar.
– Kağan-Karahanlılar.
– Han-Karahanlılar.
– Yabgu-Karahanlılar.
– Buğra-Karahanlılar.
– Kara-Karahanlılar.
– Kadir-Karahanlılar.
– Tegin-Gazneliler.
– Padişah-Gazneliler, Babürler.
– Şah-Babürler.
– Sultan-ı Azem-Büyük Selçuklu Devleti.
– Sultanü’l Alem-Büyük Selçuklu Devleti.
– Sultanü’l Mağrib- Büyük Selçuklu Devleti.
– Sultanü’l Maşrık-Büyük Selçuklu Devleti.
Hükümdarlık Alametleri
– Hutbe Okutma.
– Para Bastırma.
– Tuğ.
– Otağ (çadır).
– Taht.
– Sancak.
– Taç.
– Nevbet (Orkestra).
– Menşur (Onay).
– Çetr, Alem (Saltanat Şemsiyesi).
– Hilat (Giysi-Hediye eşyalar).
– Tıraz (giysi).
– Asa.
– Yay.
– Yüzük.
– Kılıç Kuşanma.
Saray
– Türk-İslam devletlerinde saray hem hükümdarın ailesiyle birlikte yaşadığı özel alan (harem) hem de devlet işlerinin görüşüldüğü (selamlık) olarak ana merkez konumunda olmuştur.
Saray Görevlileri
– Hacip (Ulu Hacip, Hashacip): Saray ile halk arasındaki bağlantıyı sağlayan görevli.
– Çaşnıgir: Mutfak işlerini düzenleyen kişi. Duruma göre yemekleri ilk olarak tadabiliyor.
– Alemdar: Bayrak-sancakları taşıyan kişilerden sorumlu kişi.
– Emir-i Ahur: Saraydaki hayvanların bakımından sorumlu kişi.
– Camedar: Hükümdarın kıyafetleriyle ilgilenen görevli.
– Serhenk: Hükümdarın ordusunda yer alan, hükümdarın ordusuna yol açan görevli.
– Emir-i Heres: Hükümdarın verdiği cezaların yerine getirmekle sorumlu kişi.
– Emir-i Abdar: Hükümdarın temizliği ile ilgilenen kişi.
– Emir-i Şikar: Hükümdarın av işleriyle ilgilenen kişidir.
– Emir-i Çandar: Sarayı korumakla görevli kişi, saray muhafızlarının başıdır.
– İdişbaşı: Saraydaki içeceklerden sorumlu kişi.
Merkez Teşkilatı
- Selçuklu Devleti
– Divan-ı Saltanat: Önemli devlet işlerinin görüşüldüğü divandır. Başkanı Vezir.
– Divan-ı Tuğra: İç-dış yazışmaların yapıldığı divandır. Başkanı Tuğrai.
– Divan-ı İstifa: Mali işlerin denetlendiği divandır. Başkanı Müstevfi.
– Divan-ı İşraf: Tüm devlet işlerinin denetlendiği divandır. Başkanı Baş Müşrif.
– Divan-ı Arz: Askeri işlerin denetlendiği divandır. Başkanı Emiri Arız.
- Karahanlı Devleti
– Divan-ı Ali: Önemli devlet işlerinin görüşüldüğü divandır. Başkanı Vezir.
– Divan-ı Tuğra: İç-dış yazışmaların yapıldığı divandır.
– Divan-ı İstifa: Mali işlerin denetlendiği divandır. Başkanı Agıcı.
– Divan-ı İşraf: Tüm devlet işlerinin denetlendiği divandır. Başkanı Baş Müşrif.
– Divan-ı Arz: Askeri işlerin denetlendiği divandır. Başkanı Emiri Arız.
- Gazneliler
– Divan-ı Vezaret: Önemli devlet işlerinin görüşüldüğü divandır. Başkanı Vekili Has.
– Divan-ı Risalet: İç-dış yazışmaların yapıldığı divandır. Başkanı Sahibi Divan.
– Divan-ı Vekalet: Mali işlerin denetlendiği divandır. Başkanı Vekili Has.
– Divan-ı İşraf: Tüm devlet işlerinin denetlendiği divandır. Başkanı Müşrif.
– Divan-ı Arz: Askeri işlerin denetlendiği divandır. Başkanı Emiri Arız.
Taşra (Eyalet) Teşkilatı
– Türk-islam devletlerinde ülke, eyalet ya da vilayet adı verilen idari bölgelere ayrılarak yönetilmiştir.
– Eyaletlerde hanedan üyeleri ya da askeri valiler görev yapmıştır.
Eyalet Teşkilatındaki Görevliler
– Şahne (Şıhne): Eyaletlerin başındaki asker vali.
– Amid: Sivil idareden sorumlu kişi.
– Amil (İmga): Vergileri toplayan kişi.
– Reis: Halk tarafından seçilen ve şehri yöneten kişi.
– Muhtesip: Belediye hizmetlerini yöneten, fiyatları ve pazarları denetleyen kişi, zabıta.
– Ulak: Posta teşkilatının yürütülmesiyle ilgilenen kişi.
– İğdişbaşı: Belediye başkanı, yaşadığı şehrin halkını temsil eden kişi.
– Hatip: Din işlerinden sorumlu kişi.
– Melik: Hükümdar çocuğu.
– Atabey: Hükümdar çocuğunun eğitimiyle ilgilenen öğretmenler.
– Subaşı: Taşradaki vilayetlerin güvenliğinden sorumlu kişi.
